Podobny tytuł artykułu zamieszczonego w czerwcowym wydaniu "Echa Bieszczadów", a dotyczącego "Kopca - mogiły szwedzkiej" spowodował spore zainteresowanie tym miejscem. Ostatnio p Remigiusz Ogonowski wydobył "ze starej skrzyni", zapewne stojącej w równie wiekowym domu, a jakże ciekawym w zabytki strychu, zapiski leskiej nauczycielki p. Anny Sapeckiej. Zaniósł je do redakcji "E.B.", a zarazem Pracowni Dokumentacji Dziejów Leska, a ta takiej okazji nie zmarnuje, nie zostawi "na potem", bo ma w genach sentymenty do wspaniałej przeszłości tego miasteczka. Panie Remigiuszu, niech Pan docieka w głąb i w szczegóły leskiej historii - albowiem szczęśliwi są ci, dla których jest ono "Małą Ojczyzną". Zaapelował Pan w "E.B" nr10 br. do historyków o rozstrzygnięcie daty pobytu Szwedów w Lesku; czy był to rok 1701 czy podany przeze mnie 1704. Do dobrych obyczajów w tym kraju należy, aby zawsze odpowiedzieć słowem pisanym na pytania pisane. Chwalebnym by było, gdyby historycy zajęli stanowisko w tej sprawie.
[Kiedyś żył wśród nas prawdziwy historyk, Józef z Łazów Dębowieckich].
A zatem przystąpmy do rozprawy historycznej.
-Zapis o drugim pobycie Szwedów w Lesku znajduje się w liber copulatorum cerkwi leskiej. Zapis ten określa pobyt Szwedów w zamku leskim do 28 sierpień 1701 rok. (Faktycznie był to rok 1704). Potwierdza to Z. Hendel w pracy "O zamku w Lesku". Józef Feldman potwierdza pobyt generała szwedzkiego Burenskolda w naszych stronach dopiero w roku 1704. Z. Łakociński w oparciu o materiały szwedzkie podaje rok 1704 jako datę przybycia króla Karola XII do Jarosławia. Stąd wysłał swoje oddziały do splądrowania dworów, zamków i dóbr stronników króla Augusta, aż do granicy węgierskiej. Między innymi dotknęło to rodziny Ogińskich oraz Stadnickich w Lesku. W aktach miasta Leska, znajdujących się w Muzeum Sanockim oraz w Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego, pobyt wojsk szwedzkich ustalono na rok 1704. Spotkałem się też z materiałami historycznymi, które podają rok 1701 jako okres pobytu Szwedów w Lesku - myślę, że jest to błąd w różnych publikacjach często powtarzany.
Korzystając z gościnnych stron "E.B." pragnę przekazać informację, co dalej się dzieje z pamiątką po Szwedach.
-Uzyskałem pozytywną opinię Zarządu MiG o potrzebie przywrócenia odpowiedniego stanu kopca.
-Odwiedził mnie ostatnio profesor Akademii Górniczo-Hutniczej p. Grzegorz Gill autor książki "Kurhany i kopce Polski południowo - wschodniej". Przekazałem p. Gillowi swoją wiedzę i materiały fotograficzne o tym obiekcie. W najbliższym okresie leski zabytek znajdzie się w nowym, poszerzonym książkowym wydaniu o kopcach i kurhanach.
-Fizycznie kopiec został odkrzaczony, usunięto drzewa (samosiejki).
Jeśli zdrowie pozwoli, coś się jeszcze zrobi przed zimą.
-Zainteresowałem ambasadę Królestwa Szwecji tym obiektem.
Przekazałem też posiadaną wiedzę i ikonografię o kurhanie w Kostryniu p. Gillowi, też zostanie umieszczona we wspomnianym wcześniej wydaniu książkowym. Dążę do tego, aby ten kurhan, naprawdę ciekawy i zabytkowy, związać z trasami turystycznymi naszego miasta. (Znajduje się obecnie na terenie gminy Olszanica).
Tytuł artykułu z wydania czerwcowego "E.B." (Tego nie znajdziecie w przewodnikach po Lesku), można zastosować do kilku jeszcze obiektów zabytkowych naszego miasta i okolicy.
Np. od roku 1997 względnie odbudowany jest cmentarz wojskowy z I wojny światowej 1914 - 1915. W najnowszych przewodnikach turystycznych 2001 nie ma ani jednego słowa o tym obiekcie. Jest za to informacja o tym zabytku w roczniku 2001 Ziomków - Niemców Wielkopolskich (Jahrbuch Weichsel - Warthe 2001), wydanym w Wiesbaden. Z otrzymywanej korespondencji z ambasady Jugosławii, konsulatu Federacji Rosyjskiej i Węgier w Krakowie, Austiackiego Czarnego Krzyża w Wiedniu, Ludowego Niemieckiego Związku Opieki nad Wojennymi Cmentarzami w Kassel można się przekonać, jak duże znaczenie tam daleko przywiązują do tego odbudowywanego miejsca spoczynku żołnierzy tylu narodowości. Goście naszego miasta i turyści trafiają tu przez przypadek lub idąc według przewodnika, aby zobaczyć stare dęby obok ruin cerkwi zamiejskiej. Nie odchodzą bez utrwalenia fotograficznego tego miejsca i zdobycia kserokopii z opisem i historią, nawet w języku niemieckim lub angielskim. Oszczędzę, na razie, podania opinii tych ludzi wpisanych w księgę pamiątkową cmentarza, odnośnie braku informacji w przewodnikach, oznakowaniu dojścia itp.
Jak trafne jest stwierdzenie p. Tadeusza Filara (E.B. nr 8/17 z sierpnia 2001), który napisał
" ...Zanim Wam wybudują fabrykę samochodów, zróbcie coś na rzecz turystyki".
W materiałach dotyczących strategii MiG doczytamy się o promocji turystyki, z którą zawsze muszą iść w parze: zabytki, hotele i tania gastronomia.
Na skalę europejską mogłaby być trasa- szlak pieszy lub rowerowy wzdłuż linii tzw. Umocnień Ribbentrop-Mołotow - 1939. Jest względna wiedza o losie poszczególnych bunkrów: które się jeszcze broniły, gdy armia niemiecka była już pod Przemyślem, a dla ratowania życia załogi poddały się. Był też taki bunkier, którego bohaterska załoga dowodzona przez Gruzina, spalona miotaczem ognia, pośmiertnie otrzymała pomnik od wczorajszego wroga.
Kto też zajmie się sprowadzeniem z Erewania pamiątek po leskich Ormianach?
Chyba - obecnie - nastał niezbyt sprzyjający układ gwiazd dla ratowania i eksponowania zabytków mniejszych od zamku Krasickich!
Szacowna z tytułu nazwy i rangi miejscowa instytucja na długo i skutecznie przekonała mnie, że nie należy społecznie angażować się w żadne poczynania ponad przyjęty miejscowy normatyw.
Stanisław Maciela
8 październik 2001
|
