Tłumacze ciszy

Latem umęczona suszą woda, kurczy się z pragnienia i obnaża coraz więcej brukowiny swego łożyska a szum Rzeki jest słyszalny tylko najgłuchszą nocą. Odległość rzutu kamieniem, o ile nie zerwie się wiatr i nie zaszurszura w przybrzeżnych leszczynach, zakochanych w resztkach wilgoci, jest dystansem, z którego przeciętnie czyste ucho jeszcze ten szum wyłapie. Jednak wystarczy znaleźć się gdzieś wyżej, na jednym z brzegów Rzeki, aby akustyka nabrała soczystości. Drzewa i krzewy, obsiadłe wodopój, już nie tłumią poszelestu cieczy a stoki po obu stronach wręcz przyklaskują mu miękkim rezonansem. Słychać go z bardzo daleka. Ktoś, kto koczuje nieco dłużej na kamienistych plażach, lub na jednej z mnogich wysepek, z czasem, pozornie, przestaje ten poszelest słyszeć. Przyzwyczaja się do niego jak do szmeru własnej krwi w tętnicach. Mówią wtedy o takim: „Temu to już Rzeka w krew weszła”. I wtedy każdy trzask drewniany, stuk kamienia trąconego racicą lub pazurem, plusk ryby szczupakiem przerażonej, brzmi jak gong. Wyrywa się z monotonnego tła i niesie daleko po wodzie. Posiadując nocą nad Rzeką nie sposób dać się podejść znienacka. Nienacek nie wchodzi w grę, w ogóle. Ucho, choć nie zwierzęce, wyłapuje subtelne zmiany w barwie i natężeniu pomruku wody, kiedy tylko coś obcego znajdzie się w pobliżu najbliższego pobliża. Zawsze z intruza powstaje ekran, pomruk ten odbijający, lub kurtyna, która go nagle przytłumia. A ucho jest mądre. Mądrym młoteczkiem na mądrym kowadełku kute na cztery, najcichsze łapy. Z mózgiem jest za pan brat i caluśkiemu spać nigdy nie pozwoli. Razem śpiocha potrafią obudzić o ile tenże nie przymulił się jakimś dezodorantem domowego pędu i nie opatulił sobie łebiny szmaciakami lub psiworem. Lepiej przecież dać się co nieco komarzycom ciężarnym possać, niż zebrać całusy od lochy, napalonej na kartoflane strużyny, bezmyślnie w krzaki wygrużone. Komarzycom wystarcza raz a dobrze, byle do połogu, z lochami zaś to do końca, tak naprawdę, nigdy nie wiadomo.

Meandry Rzeki, niezależnie od tego ile akurat wody by nie niosła, zawsze wywijają pokoślawione łamańce, byle najkrótszą trasą i po największym spadzie, utorować sobie świtu ku światu. Siłą rzeczy, wszystkie drogi w dorzeczu, nie chcąc się upadlać stromiznami, trzymają się Rzeki jak kamienie żółci. Za względną wygodę podróżowania po względnie płaskim, płaci się jednak rozciągniętym kilometrażem. Kiedy dwa punkty na mapie dzielą trzy kilometry w linii prostej, to drogowy przebieg na liczniku toczydła lub w osobistym, anatomicznym krokomierzu, pokazuje bezlitosne „sześć”. Przedwieczne, stare szlaki, zwane „końskimi drogami”, nie szły na taką łatwiznę. Ścinały, jak strzelił, zakola Rzeki, nie bacząc na karkołomne wzniesienia i spady, byle podróż krócej trwała, jakby się gdzie komu śpieszyło. No, ale wiadomo, że kobyła uciągnie tam, gdzie toczydło mechaniczne zaprycha się i zdechnie. Tym sposobem, na użytek teren dobrze znających, powstał melanż dziergany z nowoczesnych, smarkniętych asfaltem żwirówek i żłobionych koleinami tysięcy furmanek, starych dróg. Prawie każdy zakręt czy serpentynę młodej, wypłaszczonej stokówki, skraca teraz zarośnięta, lecz widoczna krecha, głęboko rżniętej staruszki, która dogadzać już może tylko piechurom.

Średnio co drugi dzień powszedni Bolo pomieszkujący w kotlinie przytulonej poprzecznie do Rzeki, przemierzał ową, tak rozkosznie urozmaiconą trasę, dwukrotnie. Taki kurs był dlań spacerkiem, ale miło było czasem załapać się na ciężarówkę wywożącą z lasu metry. Ładowacze upchani w kabinie jak uliki, zawsze dysponowali najświeższymi wiadomościami, o których w dzienniku nie usłyszysz. Jeszcze przed obowiązkowym stawiennictwem za sklepem, było się już wiedzącym. Wiadomo było kto wczoraj wysiadł z pekaesu, kto komu na hotelu po mordzie dał i czyja wędzarnia dymi. Okazje zdarzały się jednak rzadko i jedynymi, napotykanymi przez Bola pojazdami były zwykle samotne, zdezelowane jednoślady, zaparkowane niedbale na poboczach. Mijane, też mimochodem donosiły kto wybrał się aktualnie na ryby, kto pałęta się po lesie z flaszką i pustą kobiałką na grzyby a kto zapomniał jak się tu znalazł, co zdradzała kilkudniowa warstwa kurzu na siodełku.

Od dwóch tygodni, przy brodzie na Rzece, Bolo spotykał się osobiście ze swojskim zapachem palonej olchy. Odgrzebując ukryte w łopianach wodery na swoim brzegu, czy też chowając je na drugim, główkował nad pochodzeniem cuchu. Wypały przeniosło już dawno w inne okolice, swoje domowe palenisko miał za dwoma pagórami a miejscowi rybacy raczej schładzali niż podgrzewali. Pożarów lasów w tym sezonie też nie planowano, bo ochotnicy ze wsi rozsypali się po świecie w poszukiwaniu przyzwoitej, byle jakiej pracy. Pożary nikogo już nie interesowały. Mglistymi rankami, będąc niedobudzonym i śpiesząc się po zaopatrzenie, Bolo odsuwał od siebie kiełkujący pod czapką pomysł zlokalizowania tajemniczego ogniska. Gdy wracał, ze słońcem w plecy objuczone plecakiem, w którym topił się smalec i grzało piwo, był zbyt złachany i z reguły zbyt kopnięty, aby zainteresować się sprawą konkretnie. Odkładał ją, jak wiele innych, na bliżej nieokreślone, wyluzowane dni.

Awarie samotnej linii energetycznej, która zasilała Bolowe gospodarstwo, zdarzały się niezwykle rzadko, a tylko Bolo był do niej podpięty. Była reliktem z czasów pełnego rozkwitu, kiedy zamierzano budować tutaj to tartaki, to chlewnie, wilcze fermy bądź hotele, a psińco z tego wyszło. Linia, będąca fundamentem tych mrzonek, pozostała, robiąc obecnie za chichot historii oraz jedyne błogosławieństwo tego odludzia. Po każdym kolejnym rozwodzie pozostawało w obejściu trochę lodówek, pralek, bojlerów, sokotrzepakowyżymaczek i starych telewizorów, bez których, na obecny czas, chwilowo samotny Bolo, nie wyobrażał sobie życia. Najbardziej nie wyobrażał go sobie bez zestawu anten satelitarnych, które były mu lufcikiem na świat i dostarczały jako takiej rozrywki, do czasu pojawienia się następnej rezydentki, konkubiny, ostatecznie żony. Nastał jednak kolejny, czarny dzień, kiedy po powrocie z zakupów, chcąc ulokować flaszki w jednej z lodówek, wdepnął z poślizgiem w kałużę rozwodnionej, baraniej krwi, sączącej się przez całą kuchnię ku sypialni. Jamniki niskopienne, grzecznie w domu pana oczekujące, zrobiły co mogły i trochę schłeptały, ale i tak odwilż była na całym froncie. Nawet mrożonki w zamrażarce sztywność zdążyły utracić, na wątpliwą korzyść papkowatości i Bolo oczyma duszy widział już swoje obiady na kilka dni do przodu.

Nim zapadły kompletne ciemności, wzorowym gospodarzem będąc, pognał z latarką do obory, a za nim Zoil i Momus, radośnie po drodze uwalniając się od mrożonej lemoniady na baraninie. Po ciemku majstrować przy wymionach dla Bola pierwszyzną nie było, więc dojenie Maliny poszło migiem, tylko w drodze powrotnej dwa razy omal wiadra nie ulał, bo światło nad oborą i przed domem dalej milczało. Kolacja na zimno, choć przy świecach, atrakcjami nie obfitowała. Pod kuchnią palić za późno już było, wtrząchnąć przyszło byle co w postaci żeberek z zimnego rosołu wyłowionych, mimo piątku. Głowa sama, co chwilę obyrtała się ku ciemnemu ekranowi większego telewizora, jak chorągiewka na wietrze a dom zaczynał, jak zwykle w takich okolicznościach, straszyć. Podłoga skrzypiała nawet pod psią łapą, o szybę postukiwał kabel anteny, ścienny zegar wściekł się najwyraźniej, werblując coraz głośniej a w ścianie lekkopustawej myszy zaczęły grać w berka kucanego. Z trumiennej zamrażarki, przeznaczonej na uboje, a zajmującej pół sionki, Bolo wygrzebał niechcący, spod twardego jeszcze mielonego dla psów, butelkę leczniczego spirytusu. Ciepłych zakupów nie tykał, bo nie chciał sobie przełyku poparzyć. Z trudem wcelował dziobkiem czajniczka w szyjkę butelki i przybarwił sobie drinka esencją, ale raczej z przyzwyczajenia. Koloru i tak nie widział. Kultura, mimo ćmy, jakaś musiała być. Ledwo przysiadł na ganku a już miał na kolanach swoją sforę, walczącą o cieplejsze miejsce w centrum. Musiał więc szybko upić ze szklanki i zionąć w psie mordy, aby się kolesi pozbyć.

Na księżyc było jeszcze za wcześnie, tylko na zachodzie poświtywało wspomnienie po słońcu. Cisza dzwoniła w uszach, bo dom zapadł w letarg. Na bagnach odezwał się od czasu do czasu derkacz, Malina zabrzękła dzwonkiem na wspomnienie pieszczot, i tyle. Z lasu dawno już wszyscy zjechali i nic nie było łaskawe popiłować silnikiem. Rzeki nie było słychać, bo ostatnio ledwo się śliniła. Gdyby jego „była”, nie była łaskawa zabrać ze sobą samochodu, to na pewno prułby już Bolo z powrotem do wsi, która teraz jawiła mu się rozjarzoną światłami metropolią, kipiącą nocnym życiem. W cztery świata strony, wszędzie było za daleko, więc wymyślił Bolo, ale dopiero po drugiej szklance, że mały spacer, bynajmniej źle, w tak skomplikowanej sytuacji, mu nie zrobi. Wskoczył w sportowe gumiaki, bo rosa już spadła i wsunął za pazuchę butelkę piwa, aby się trochę schłodziła na wolnym powietrzu. Jamniki otrzymały krotką dyspozycję; „Ku dzikom!”, co doskonale rozumiały i trzymały od tego momentu mordy na kłódkę. W terenie latarek nie było tu w modzie używać, chyba, że się przyjezdnym było. Bolo nie był, więc bez światła, ale jak po sznurku, podążył wyprzedzany psią szpicą, łąkami w kierunku Rzeki. Celował bezbłędnie w najwyższe nad nią wzgórze, z którego widać ją było od zakola, do zakola. Jamniki buszowały po pokosie, kłapiąc zębami w nadziei na byle gryzonia. Stojąc w punkcie, który za dnia niewątpliwie można było nazwać widokowym, sącząc letnie piwo, daremnie Bolo wysilał wzrok wypatrując bodaj iskierki ognia. Mała to była satysfakcja, ale była. Tam też światła nie mieli, bynajmniej.

Noc miał Bolo koszmarną, zwłaszcza, że zwykł był sypiać przy włączonym telewizorze, w którym non stop uwijały się niezmordowane cycówy. Do świtu kibicował kroplom dudniącym w lodówce, nie mogącym dogonić nawet co piątego tyku zegara. Zoil i Momus też były nieswoje, wierciły się w nogach łóżka i co chwilę startowały do sionki, podnosząc alarm po byle nietoperzym bąku. Sobotni ranek bez „Teleranka”, manualne golenie w ciemnej łazience nad zanikającą strużką zimnej wody, krojony nożem chleb z roztopionym masłem i mozół rozpalania pod kuchnią, tak zdeguściły Bola niesmacznie, że koło południa zaczął czaić się do dezercji z placówki. Szczęściem żywizna, w postaci Maliny i stadka owiec, miała własny napęd i z obory nie trzeba było wypychać jej na pastwisko. Listwy na bramkę stały sobie cierpliwie pod okapem szopki, bo blat heblarki mógł teraz służyć jedynie do stawiania pasjansa. W warsztaciku było teraz tak ciemno, że nie dałoby się trafić do elektrycznej wiertarki, choćby ją chcieć tylko pogłaskać. Można by było posłuchać radyjka w samochodzie, ale teraz, to kto inny już go sobie słuchał. Takiego pecha Bolo dawno już nie miał, nie licząc oczywiście ataku kichawki przy pawiu posylwestrowym. Jamniki pamiętały nosami wczorajszą trasę, więc śmiało wyprzedziły pana, który zdecydował się zerknąć jeszcze raz na Rzekę, tym razem za dnia. Zdziwił się Bolo mile, bo ognia, rozumie się, nie było widać, ale z przybrzeżnych zarośli, przy górnym zakolu, unosiła się wyraźna, niebieska mgiełka. Jak na skrzydłach, dreptanym slalomem zbiegł do Rzeki, klucząc między kępami leszczyn i jamnikami w psim siódmym niebie. Woda tak opadła, że wodery były zbędne, a konusy gończe tylko dwa razy straciły przyczepność do dna. Na drugim brzegu padła sakramentalna komenda opiewająca dziki i myśliwska trójka ruszyła wzdłuż Rzeki, nie wchodząc do wody ani w zarośla. Przed zakolem brzeg strzępiło kilka skałek z piaskowca i to zza nich ciągnął, wyczuwalny już od brodu, dymek. Bolo cmoknął na jamniki i starając się ni kamienia nie ruszyć, ostrożnie podszedł do grzędy, zapuszczając za nią żurawia. Na karimatach, pępkami ku słońcu, opalała się para mieszana, ale osobno. Wszystkie cztery oczodoły miała ta para obłożone zielonymi listkami, co miało przypuszczalnie chronić orzęsienie przed spłowieniem.

Nikt się jakoś dziwnie nie odezwał, więc aprobata była bezdyskusyjna. Wracając, starał się iść na palcach i kosturem w dno Rzeki nie walić, bo zdał sobie sprawę, że ździebełko łubudubu to on, swoją osobą niegodną, jednak czyni. Nijako było, ostatnich być może gości tego sezonu, płoszyć. Dom nie przywitał go ze zbytnim entuzjazmem. Dalej było ciemno i głucho. Już się zabierał do rozdmuchania pod kuchnią, gdy gruchnęło energią. Równo o drugiej minut dwadzieścia. Zawarczały agregaty lodówek, zawył silnik hydroforu w piwnicy i zabulgotał bojler. Migać zaczęły zielone wyświetlacze i czerwone diody łączności ze światem. Jamniki poweselały i zajęły stanowisko na fotelu, więc musiał włączyć im byle ruchawkę na ekranie. Rąk teraz brakowało do zaległych czynności. Zaczęło się, na czterech fajerkach, smażenie i gotowanie rozmrożonych mięs. Poszedł w ruch odkurzacz, żeby jutrzejsi goście psimi kłakami się nie oblenili. Ściery, którymi krwisty potop wczoraj usuwał, też w pralce trzeba było przepłukać, żeby się nie zaśmierdziały. Ruszyła więc i pralka. Dom dygotał, tętnił  i dobrze, że nie stepował.

Pod wieczór, zważywszy nieprzespaną noc, był umęczony jakby z wyrębu wrócił. Sobotnią kąpiel z pianką odłożył do jutra i zwalił się do wyra, psom pozostawiając na uciechę program dla dorosłych w języku obcym. Zasnął, roztrząsając problem jutrzejszego poczęstunku, ale nie wymyślił nic nowego. Wiadomo było tylko, że nie poda piwa z wódką, żeby na początek na chama nie wyjść, nieobytego. Gdyby nie jamniki, które opiły się na wycieczce Rzeki, chyba na zapas, spałby dłużej. Miały swoje sposoby, aby go obudzić, więc musiał się zwlec i szczakieli wypuścić na pole. Dzień zapowiadał się nieszczególny. Słońce było przymglone, ewidentnie wrześniowe, upału nie wróżyło, ot, w sam raz na konsumpcję w towarzystwie. Obrządził lokatorów obory, sypnął kurom, żeby je móc policzyć, ale lis przypuszczalnie był gdzieś na łajdactwie, bo nic nie brakowało. Do południa wszystko, łącznie z Bolem, lśniło wypucowane a na pokojach hulał świeży wiatr, bo musowo trzeba było wygonić przeciągiem zapach smażeniny. Goście mogli przyjść lada chwila, albo za pięć godzin. Nie istniał tu zwyczaj precyzowania się w czasie, bo warunki były nieprzewidywalne i byle ulewa czy porcja niestrawnych grzybów, mogła plany pokrzyżować. Bolo, by czasu oczekiwania nie zmitrężyć, nalał sobie schłodzonego wstępniaka i wzniósł toast na cześć bohaterskich energetyków, którzy mu wstydu oszczędzili. Drugiego już nie zdążył wykonać, bo psy czujne, jak należy, jazgot podniosły, co oznaczać mogło tylko jedno. I rzeczywiście, okrężną, tą najłatwiejszą ścieżką od Rzeki, nadciągała wczoraj poznana para. Z dziesięciu metrów psy poznały znajomych i zamilkły. On szedł przodem a jego syrena o dwa kroki w tyle. Co chwilę zatrzymywali się i on najwyraźniej coś jej objaśniał, bo obracali się raz w lewo, raz w prawo. Dla Bola była to scena opatrzona, gdyż każdy nowy zatrzymywał się tu po drodze, aby ogarnąć wzrokiem tak rozległe okoliczności przyrody.

Dotarło do niego, jakiego zmysłu brakowało Oldze. Z pół godziny tak siedział, pociągał mineralną i dumał. Wszedł wreszcie do mieszkania, wyłączył mamroczący coś telewizor, przerzucił hebel hydroforu, zamknął dokładnie za sobą drzwi kuchenne i wyszarpnął z gniazdka wtyczkę zamrażarki w sionce. Bujak z ganku zaniósł przed dom, niedaleko, pod dziką gruszkę. Usiadł na nim, psów z kolan nie zganiał, bo były bardzo spokojne i zamknął oczy. Cisza panowała prawie idealna. Słońce wbiło się już do połowy za horyzont. Delikatnie mruczał tylko transformator na słupie. Za domem spadły z drzewa dwa jabłka. Sapnęła ciężko, jak to krowy potrafią, Malina w oborze. W tarninie uwijały się jeszcze mysikróliki. Pomiaukiwały cieniutko kocięta na strychu. Odezwał się gdzieś kruk. Własny? Obcy?