Już od pewnego czasu nosiłem się z zamiarem zamieszczenia w "Echu Bieszczadów" informacji o znaleziskach monet rzymskich na terenie Bieszczadów. O tym, że takowe znaleziska miały miejsce w czasach współczesnych, wspominał ogólnie Adam Fastnacht w "Historii Leska do 1772 r". Mając, z racji aktualnego miejsca zamieszkania, ułatwiony dostęp do zbiorów biblioteki uniwersyteckiej wyszukałem źródło, które szczegółowo wymienia poszczególne znaleziska starożytnych monet na interesującym nas terenie. Myślę, że informacja o nich zaciekawi Czytelników i będzie pewnym uzupełnieniem do wystawy pt. "Pieniądz na ziemiach polskich", zorganizowanej w Lesku w listopadzie i grudniu 2001 r. przez mojego przyjaciela ze szkolnej ławy, Janusza Rabieja.
Andrzej Kunisz w swej pracy p t "Znaleziska monet rzymskich z Małopolski", podaje następujące odkrycia z okresu rzymskiego:
-Moneta z nieustalonego kruszcu znaleziona przed 1939 r. w Kalnicy Górnej (Brak danych odnośnie datowania monety i miejsca jej przechowywania).
-Dwa denary cesarza Hadriana (117 - 138 r. n.e.)znalezione w Cisnej przed 1939 r. (Zginęły z Muzeum w Sanoku).
-Moneta cesarza Hadriana(j.w.) z nieustalonego kruszcu. Znaleziona w Załużu. (Miejsce przechowywania nieznane).
-Moneta cesarza Dacjusa (249 - 251 r.n.e.) z nieustalonego kruszcu, znaleziona w 1812 r. w Żernicy gm. Baligród (Zaginęła w Ossolineum we Lwowie)
-Moneta tzw. "Wielki Brąz Republikański" cesarza Marka Agrypy(27 r. n.e.), znaleziona przed 1934 r. w Radoszycach gm. Komańcza. (Zginęła z Muzeum w Sanoku)
-Moneta z nieokreślonego kruszcu i datowaniu znaleziona przed 1941 r. w Szczawnem gm. Komańcza. (Miejsce przechowywania nieznane).
-Moneta srebrna o nieokreślonym datowaniu, znaleziona w Hoczwi w 1960 r. (W prywatnych zbiorach).
-Denar Antoniusza Piusa (138 - 161 r. n.e.) znaleziony w Lesku przed 1943 r. (Zginął z Muzeum w Rzeszowie).
-Na terenie miasta Sanoka znaleziono: W 1874 r monetę (brązowy Sesterius cesarza Nerwy 97 r.n.e., w 1957 - denar cesarza Hadriana, 1960 - denar cesarza Faustina Filia (161-180r.n.e.), 1960 - denar cesarza Marka Aureliusza (miejsce przechowywania nieznane), w 1957 r. denar cesarza Severusa Aleksandra (222-235 r. n.e.).w posiadaniu prywatnym.
Powyższy wykaz należy uzupełnić o monetę z brązu cesarza Marka Aureliusza, znalezioną ok. 1970 r. w Hoczwi przez znanego mi mieszkańca Leska i będącą w jego posiadaniu. Wszystkie te monety zostały znalezione w miejscowościach leżących na osi południe - północ, wzdłuż biegu rzek Sanu i Hoczewki. Jest to naturalną konsekwencją braku w starożytności jakichkolwiek dróg na tym trudnym, górskim terenie, gdzie tylko koryta rzek umożliwiały jakie takie warunki podróżowania. Znaleziska monet rzymskich świadczą, że przez Bieszczady wiodły szlaki handlowe, łączące ziemie leżące na północ od Karpat za Niziną Węgierską. Zatem nie tak daleko leżały te ziemie od ówczesnego centrum cywilizowanego świata, jakim było imperium rzymskie. Szkoda tylko, że większość monet fizycznie się nie zachowała. Rozszabrowali je Niemcy w czasie okupacji, traktując muzea w Sanoku i Rzeszowie jak podręczną skarbonkę. Można domniemywać, że ziemia bieszczadzka kryje w sobie jeszcze wiele takich monet. Tadeusz Filar
|
