Ostatni flis na Sanie

Bieszczady nie od dziś są skarbnicą drewna. Handlu drewnem też nie wymyślono w czasach nam współczesnych, lecz znacznie, znacznie wcześniejszych. Sprawa dowozu drewna do miejsc przeznaczenia stała się stosunkowo prosta z chwilą rozwoju kolejnictwa. Wiadomo, że niektóre rejony Bieszczadów były uzbrojone w gęstą sieć kolejek wąskotorowych, gwarantujących dowóz drewna do stacji kolei normalnotorowych. Kolej dotarła w te strony dopiero pod koniec XIX wieku. Jak radzono sobie z wywozem drewna przedtem?

Nie spotkałem nigdzie wzmianki na ten temat, więc pomyślałem, że warto przypomnieć rolę Sanu jako drogi, którą spławiano drewno do Wisły, a może też za jej pośrednictwem jeszcze dalej. Mimo istnienia kolei, San był wykorzystywany do tego celu jeszcze w okresie przed II Wojną Światową, a nawet krótko potem. Trudno to sobie wyobrazić, patrząc na kamieniste progi i głazy, sterczące z koryta rzeki. Przeszkody te omijano w jakże prosty sposób; drewno spławiano zwykle wiosną, podczas wielkiego stanu wód. Na ten czas w górnych odcinkach rzeki przez cały rok szykowano tratwy do spływu. Z flisactwa żyły miasteczka Nisko i Ulanów, położone nad Sanem w pobliżu jego ujścia do Wisły.

Jako ciekawostkę mogę podać fakt, że ostatni flis drewna Sanem odbył się bodajże w 1955 roku. Pocztą pantoflową na Polanę dotarła wtedy informacja o mającym nastąpić spływie. Oczywiście nie mogliśmy przegapić tego wydarzenia i wraz z paroma kolegami przyglądaliśmy się z mostu, jak pod nim majestatycznie płynęły nurtem Sanu tratwy sporządzone z powiązanych olbrzymich pni. Na każdej tratwie kilku flisaków długimi drągami nadawało płynącej masie odpowiedni kierunek. Ten spływ, który dane było nam oglądać, był pożegnalnym flisem na Sanie zorganizowanym przez flisaków u Ulanowa. Także pożegnanie z zawodem. Kilka lat potem wyrosła zapora w Myczkowcach, która zupełnie przekreśliła marzenia o tego typu działalności.

Tadeusz Filar
Opole