Na terenie gminy zachowały się tylko trzy z przeszło dwunastu cerkwi. Po zniszczonych świątyniach pozostało tylko kilka cerkwisk i cmentarzy, wszystkie w większym lub mniejszym stopniu są zaniedbane.
W Stężnicy po cerkwi zachowała się ledwie czytelna podmurówka, krzyż, fragment kopuły i pozostałości dzwonnicy. Świątynia była wybudowana w 1824 roku pw. św. Mikołaja Cudotwórcy. Zniszczono ją, jak prawie wszystkie inne, po 1945 roku . Zaniedbana jest również greckokatolicka część cmentarza. Po cerkwi w Jabłonkach, zbudowanej w 1902 roku, a zniszczonej po 1953 roku, pozostała jedynie lipa rosnąca za prezbiterium oraz fragmenty trzech nagrobków.
Parafialną cerkiew w Zahoczewiu zbudowano w 1934 roku. Zaznaczyć jednak trzeba, że pierwsza greckokatolicka świątynia powstała tu w 1781. Zniszczono ją podczas walk z UPA. Do dzisiejszych czasów zachowała się podmurówka świątyni i kilka starych drzew.
Cerkiew w Baligrodzie pod wezwaniem "Zaśnięcia Matki Boskiej" zbudowana została w 1829 r. z fundacji Onufrego Karsznickiego. Pełniła swoją funkcje do II wojny światowej. Po wojnie zamieniono ją na magazyn. W 1991 roku rozpoczęto remont, który z braku funduszy rychło przerwano. Obecnie świątynia jest zamknięta na cztery spusty, co nie przeszkadza dzieciom z miejscowej szkoły wchodzić przez okno z wyszczerbioną kratą .Więcej o baligrodzkiej cerkwi można przeczytać w październikowym numerze "Echa".
Cerkiew w Żernicy Wyżnej wybudowana została w 1800 pw. św. Bazylego. Odnowiona i przebudowana w1936 roku ,po1947 roku opuszczona, a następnie użytkowana przez miejscowy PGR.W latach osiemdziesiątych zapadła się wieżyczka na sygnaturkę po której do wymienienia dachu w 1996 pozostawała dziura. Cerkiew jest jedynym pozostałym budynkiem po "starej" Żernicy Wyżnej.
Cerkiew w Roztokach Dolnych to jedyna świątynia greckokatolicka w gminie, która ma zapewnione to, że nie zniknie tak szybko z bieszczadzkiego krajobrazu, jak baligrodzka. Wybudowano ją w 1830 roku, otrzymała wezwanie św. Michała Archanioła. Odnawiano ją dwa razy: w 1908 roku z konsekracją i w 1937. Po wojnie używana jako kościół rzymskokatolicki, a w 1983 powiększono przez dodanie dwóch wież i kruchty. Z ikonostasu zachowała się ikona Matki Boskiej z Dzieciątkiem z XVII wieku.
Łukasz Bajda
|
