 Cerkiew w Kielczawie podzieliła los wielu bieszczadzkich świątyń zniszczonych po drugiej wojnie światowej. Zachowały się kamienne schody, fundamenty i resztki bramy.
Greckokatolicka cerkiew filialna pod wezwaniem Michała Archanioła należąca do parafii w Mchawie, wzniesiona w 1837 roku cerkiew drewniana, trójdzielna (na podstawie podmurówki), wszystkie pomieszczenia jednakowej wysokości, babiniec wewnętrznie wyodrębniony, wieża konstukcji słupowo - ramowej, prezbiterium zamknięte prosto. Dach o wspólnej kalenicy, dwuspadowy, którego połacie po bokach ujmują wieżę. Hełm wieży baniasty, z pozornymi latarniami, nad nawą sygnaturka również z pozornymi latarniami, nad prezbiterium malutka cebulka (makowiczka). Dach kryty blachą, ściany szalowane pionowo. Cerkiew rozebrana w 1955 roku. Zchowały się dwa kute krzyże. Na północny zachód od cerkwi znajdowała się wolnostojąca dzwonnica. Była to najprawdopodobniej dwukondygnacyjna budowla kamienna na planie kwadratu.
Oprócz cerkwi w Kielczawie, na terenie parafii funkcjonowały przed wojną cerkwie: Parafialna p.w. Świętego Michała Archanioła w Mchawie, filialna p.w. Świętego Michała Archanioła w Roztokach Dolnych i filialna p.w. Zaśnięcia Matki Boskiej w Cisowcu.
Z wymienionych świątyń zachowała się jedynie cerkiew w Roztokach Dolnych, która od lat 60-tych użytkowana jest jako filialny kościół rzymskokatolicki. W 1983 roku świątynię powiększono przez dobudowanie kruchty i dwóch wież. Zachowała się ikona Matki Boskiej z Dzieciątkiem (w typie MB Rzymskiej) z XVII w.
W Mchawie na miejscu po cerkwi powstał w latach 1981 - 84 murowany kościół rzymskokatolicki p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego. Po dawnej greckokatolickiej świątyni pozostała dzwonnica murowana, parawanowa z dwoma arkadami i dzwon z 1821 roku. Na terenie Mchawy znajduje się również kaplica odpustowa p.w. Przemienienia Pańskiego z 1823 roku. Do czasu wysiedleń odbywały się tu odpusty na które przybywały liczne rzesze wiernych.
W Cisowcu w latach 90-tych zbudowano na miejscu po cerkwi kościół filialny p.w. Św. Jana z Dukli.
Starym cmentarzem w Kielczawie zainteresowali się uczniowie Niepublicznej Szkoły Podstawowej w Mchawie zbierający materiały do konkursu "Chaty bojkowskie zamiast szklanych domów" i uczestniczący w programie BPN "Moje Bieszczady". Młodzież postanowiła ratować relikty przeszłości i coraz bardziej zacierane ślady krajobrazu kulturowego. Postanowiono ochronić i wyeksponować pozostałości greckokatolickiej cerkwi i wypromować jako lokalną atrakcję turystyczną. Wspólnie ze studentami PWSZ w Sanoku opracowano w szkole projekt "Cerkwisko w Kielczawie", który zgłoszono na konkurs p.t. "Szkoły dla ekorozwoju" zorganizowany przez Fundację Partnerstwo Dla Środowiska. Projekt został dobrze oceniony i uzyskał dotację w wysokości 2000 złotych.
Nasze osiągnięcia:
Na tle posuniętej sukcesji przyrody ochroniliśmy i wyeksponowaliśmy pozostałości grekokatolickiej cerkwi w Kielczawie:
odsłoniliśmy i zabezpieczyliśmy podmurówkę cerkwi oraz schody i wykonaliśmy drewnianą bramkę,
zakonserwowaliśmy i osadziliśmy na nastawie ołtarzowej żelazny krzyż pochodzący z cerkwi,
wykonaliśmy tablicę informacyjną przy cerkwisku i dwie tablice kierunkowe na skrzyżowaniach,
cerkwisko w Kielczawie stało się punktem przystankowym na szlaku rowerowym przygotowanym przez Grupę Partnerską " Zielone Bieszczady".
Odtworzyliśmy naturalne, charakterystyczne dla tego typu siedlisk zbiorowiska roślinne - zasadziliśmy pięć gatunków bylin.
Przystosowaliśmy teren do prowadzenia zajęć dydaktycznych oraz przeprowadziliśmy warsztaty na temat ekologii krajobrazu, historii i kultury mikroregionu.
W celu wypromowania cerkwiska jako lokalnej atrakcjii turystycznej wydaliśmy folder w nakładzie 1000 szt. pt. "Cerkwisko w Kielczawie", które będą rozpowszechniane przez partnerów projektu oraz miejscowe gospodarstwa agroturystyczne.
Opracowaliśmy dokumentację historyczno - kulturoznawczą obiektu.
Przez emocjonalne zaangażowanie w realizację projektu, pracę fizyczną i umysłową wzmocnione zostały związki uczniów z przeszłością "małej ojczyzny".
Barbara Krawczak
|
