Cz.VII
Rosjanie tak samo mieli wielkie straty, ale oni nie podawali ich wysokości a luki w szeregach uzupełniali ciągle nowymi oddziałami dobrowolców ćwiczonymi nadal na zapleczu w Lisku,Hoczwi, Zagórzu, Bezmiechowej.W połowie marca stało się, więc jasne, że mimo straszliwych strat i zaangażowania wszystkich dostępnych sił nie ma możliwości przyjścia na pomoc Przemyślowi na kierunku leskim. Załoga twierdzy ostatkami sił w tym czasie dokonywała wypadów w kierunku linii frontu, ale pierścień pozycji Rosjan był zbyt silny by można było je przełamać.Ci ostatni stawili się taki opór, że np. 23 dywizja honwedów idąca do szturmu z 8500 ludzmi po powrocie doliczyła się zaledwie 2662 ludzi.Teraz już nie było żadnej nadziei i oto 22 marca twierdza poddaje się.Do niewoli rosyjskiej trafia ponad 100 tysięcy żołnierzy,9 generałów,2500 oficerów. To był wielka klęska armii austrackiej.Morale gwałtownie upada;szczególnie na froncie karpackim. Mnożą się dezercje i samookaleczenia.Oliwy do ognia dolewa masowa dezercja 28 pułku piechoty "Dzieci Pragi " złożonego z Czechów na odcinku frontu pod Konieczną.
Rosjanie zaś święcą triumfy, w całym mocarstwie bito w dzwony,odprawiano uroczyste nabożeństwa. Zajęcie twierdzy, która tak długo się opierała wywołało szalony entuzjazm i podniosło morale. Tym bardziej, że oto car Mikołaj II w towarzystwie wielkiego księcia Mikołaja Mikołajewicza rozpoczął triumfalna podróż po Galicji.Grad odznaczeń spłynął na zwycięzców. Niekończące się szeregi rosyjskiej piechoty radośnie śpiewały:····" Kriepost Pieremyśl żal mienia tiebia - Matuszka Rosija pabiła tiebia".
W pamiętniku czytamy takie słowa:23 III Rosjanie świętują poddanie Przemyśla,wszyscy się cieszą,w Lesku wyprawili muzykę. Wtedy to wróciły forszpany z okolicznych wsi i oni przynieśli wieść o poddaniu Przemyśla. Wrócili bez koni, bo ich konie zjedzono w czasie głodu w twierdzy. Ale byli jedynymi, którzy wrócili z sporą sumą gotówki.
Było to dla Rosjan,ważne strategiczne zwycięstwo podnoszące morale własnych wojsk. Wtedy ich prasa pisała oddanie nam Przemyśla -twierdzy austriackiej pierwszej klasy pozwoli nam na rozwinięcie dalszych operacji. Przemyśl znajdujący się w centrum linii kolejowch biegnących z Jarosławia,Lwowa,Chyrowa służyć będzie jako baza przerzutowa dla naszych armii." Nie napisali najważniejszego, bo oto dwa oblężnicze korpusy mogły teraz zasilić front karpacki,ich głównym teraz celem będzie zdobycie przełęczy w głównym grzbiecie Karpat.
Tu przy tej okazji warto przeczytać o zgrupowaniu rosyjskim na terenie powiatu i jego najbliższej okolicy. Była to 8 armia pod dowództwem gen.kawalerii Brusiłowa.Jej sztab stacjonował w Samborze. Powstała ona na terenie podległym Kijowskiemu Okręgowi Wojskowemu.Składała się z następujących korpusów: 7 Korpus armijny dowodzony przez gen.piechoty Ekka stał w rejonie Przełęczy Użockiej -Turki., 8 Korpus, armijny, którym dowodzili kolejno w czasie bieszczadzkiej kampanii gen. piechoty Orłow, gen. lejtnant Dragomirow, gen. lejtnant Bateszew -bronił rejonuCisnej. 12 Korpusu Armijnego dowodzonego kolejno w tej kampanii przez gen. piechoty Łesza,gen lejtnanta Albffana,gen.gen.lejtnanta Kałedina-stał na lini Dołżyca-Łupków, 17 Korpus Armijny dowodzony przez gen.piechoty Jakowlewa stał na pozycjach w rejonie Lutowiska-Wetlina. Od 28 II 1915 r., 21 Korpus Armijny dowodzony przez gen.piechoty Szkinickiego stojący w rejonie Komańcza -Łupków,28 Korpus Armijny dowodzony przez gen.piechoty Kaształyńskiego potem gen piechoty Zujewa. 22 Korpus Armijny dowodzony przez gen.piechoty Obruczewa- rejon-Użoka. W rejonie Łupkowa działa też 12 dywizja strzelców syberyjskich.Należy pamiętać, że w czasie walk zimowych w Karpatach te korpusy zmieniały swoje pozycje jak też przynależność do armii i dotyczyło to na przemian. 8 i 3 armii
Na kolejnych stronach pamiętnika Schramówny czytamy.
21-22 III Pod Baligrodem była wielka Bitwa,Austriacy cztery razy szli do szturmu,Moskali dużo wtedy dostało ich się do niewoli,ranni bez przerwy jadą na tyły. Umieszczono ich w domach Leska, potem jeszcze około 1000 jeńców.Wszystko zajęte,sąd,starostwo,zamek.Jeden jęk w mieście.... W Baligrodzie zauważono czterech mieszkańców jak dawali znaki Moskalom -wszystkich powieszono a chałupy spalono, w Porażu przy rabunku krowy zabito chłopa o nazwisku Kruczek.... w Lisku znów było pełno oficerów, którzy mówili że idą od Beska, wraz z nimi wiele wojska szło w góry gościńcem do Hoczwi.... Tej nocy był szturm tak, że Moskale się cofnęli, ale Austriacy zatrzymali się w śniegach o dwie mile od nas.Zabitych i rannych po tej bitwie taka moc, że ci, co po nich jeździli mówią, że nawet nie ma gdzie nawrócić. Ranni leżą i nie można nadążysz ich wywozem.... Moskale nacierają na pozycje pod Czaszynem,na mosty w Tarnawie rozebrali dom kółka rolniczego plebanię ruską,i cały budulec zebrany na budowę kościoła.,Wezbrane wody jednak im te mosty zabrały.... W górach za Baligrodem wieś Bystre całkowicie spalona tylko dwie chałupy ocalały tak samo w Habkowcach i Huczwicach.W Zawozie nic nie ocalało,cała ludność wyszła o żebraczym chlebie byle dalej od ruin. W Lisku baraki wybudowano na rynku dla rannych, bo w zabudowaniach już nie ma miejsca,,leżą po 5-6, umierają, chowa się ich po kilku w jednym dole.... Nad Leskiem coraz częściej latają samoloty tak pruskie jak i austriackie. Jeden z nich zbombardował Moskali w Łączkach. Przez Lisko znów jadą wozy wojsko idzie w różne strony.Idą pod Przemyśla przez Tyrawę Lisko,Glinne i gdzieś dalej w góry. Idzie też wielu jeńców, wśród nich Żyd z Liska. Z tej żebraczej kolumny coraz częściej słychać żałosne:pane daj mi leba,daj mi Łeba. Pełno wojska zajmuje kwatery we wsiach. W czasie Wielkanocy dostali Moskale podarki od cara: chusteczka,pisanka metalowa z cukierkami i inicjałami carowej.
Wtedy to na karpackim froncie Rosjanie uzyskali trochę powodzenia w rejonie Zborowa i Bardiowa. Licząc na dalsze powodzenie rozpoczęli swymi 4 korpusami atak na całej długości frontu od Koniecznej po przełęcz Łupkowska. Broniąca się tam 3 armia austriacka wytrzymała to uderzenie ostatkami sił, płacąc za swoje poświęcenie setkami ofiar, ale i atak załamał się. Ta ostatnia ofensywa Rosjan jest określana przez historyków jako "Bitwa Wielkanocna"
cdn.
|
