Poniższy tekst koncentruje się głównie na historii politycznej regionu bieszczadzkiego w kontekście dziejów Europy, natomiast raczej pomija ważne kwestie gospodarcze, etniczne i stosunków wyznaniowych. Sprawy te wymagają bowiem odrębnego omówienia.
PIERWSZE TYSIĄCLECIE
Co do pierwszego tysiąclecia naszej ery, zdania historyków nt. dziejów obecnych ziem Polski są często podzielone i nie będziemy się tym okresem szerzej zajmować. Wspomnieć tylko wypada, że w V wieku znaczna część Europy, w tym wszystkie ziemie późniejszej Polski i Rusi, należały do Państwa Hunów. Jest więc bardzo prawdopodobne, że w czasach inwazji Attylii na Cesarstwo Zachodniorzymskie i jego przygotowań do ataku na Cesarstwo Wschodniorzymskie, poszczególne oddziały Bicza Bożego przemieszczały się w kierunku zachodnio - południowym także przez przełęcze karpackie, w tym przez przełęcze bieszczadzkie.
Kontakty z podbitą ludnością miały wówczas wszechstronny, społeczno - gospodarczo - eksploatacyjny charakter. Od rabunkowych rekwizycji po ... zainteresowanie miejscowymi kobietami ze strony młodych Hunów (a pamiętajmy przy tym, że w owym czasie wiedza o antykoncepcji w zasadzie nie istniała). Warto uwzględnić także ów element badając pochodzenie etniczne ludności Przedgórza Bieszczadzkiego (i nie tylko).
Attyla zmarł w trakcie przygotowań do wyprawy na Konstantynopol, a Państwo Hunów szybko przeszło do historii. Przeglądając w atlasie historycznym kolejną stronę - mapę Europy za czasów Karola Wielkiego (VIII / IX wiek) spostrzegamy już na niej plemiona polskie - sięgające źródeł Dniestru oraz plemiona ruskie - na wschód i północny wschód od Dniestru i Bugu. Tak więc wydaje się, iż te plemiona słowiańskie, które są nazywane przez historyków “polskimi” (czego w żadnym wypadku nie należy utożsamiać z wielkopolskimi Polanami), były na interesujących nas terenach pierwsze - przed plemionami “ruskimi”. Tendencja ta jednak wkrótce odwróciła się, prawdopodobnie ze względu na chrystianizację Ziemi Przemyskiej w obrządku wschodnim oraz państwowotwórczy charakter wczesnego chrześcijaństwa.
PRZYŁĄCZENIE ZIEMI BIESZCZADZKIEJ (W 1344 R.) DO KORONY POLSKIEJ
W okresie krystalizowania się państwowości polskiej i ruskiej (IX / X w.) obszar Bieszczadów i Przedgórza Bieszczadzkiego należał już do Rusi. W latach 1018 - 31 przejściowo stał się zdobyczą Bolesława Chrobrego. Poza tym wchodził jednak w skład Księstwa Kijowskiego, a po jego rozdrobnieniu terytorialnym był częścią terytorium Księstwa Halicko - Włodzimierskiego (XIII w.).
Polska w owym czasie również przeżywała kryzys rozdrobnienia dzielnicowego. W przeciwieństwie do Rusinów udało nam się jednak ów kryzys przezwyciężyć. Nie do przecenienia są pod tym względem zasługi dwóch ostatnich królów z dynastii Piastów - Władysława I Łokietka i jego syna, Kazimierza III Wielkiego.
Po stronie ruskiej zabrakło wówczas tak wybitnych przywódców. Ruś trwała w rozbiciu na kilkanaście księstw, cały czas narażonych na ekspansję tatarską (Złota Orda). W XIV w. większość ziem ruskich została scalona przez ... Litwę. Powstało olbrzymie Państwo Litewskie od Morza Bałtyckiego do Morza Czarnego. Z ziem ruskich nie weszło w jego skład tylko Wielkie Księstwo Moskiewskie oraz znaczna część terenów byłego Księstwa Halicko - Włodzimierskiego. Tereny Rusi Halickiej przyłączył do Polski król Kazimierz III Wielki stopniowo w latach 1344 - 1366. Wchodziły w skład Korony Polskiej przez ponad 400 lat, aż do I rozbioru Rzeczypospolitej (1772).
Tak więc Ziemia Przemyska (obejmująca grody Lubaczów, Jarosław, Rzeszów, Przemyśl, Krosno i Sanok) została ostatecznie przyłączona do Polski już w roku 1344. Do rozbiorów Rzeczypospolitej był to pod względem podziału administracyjnego teren województwa ruskiego (było takie!). W skład ówczesnej Ziemi Przemyskiej wchodził m.in. cały obszar dzisiejszych Bieszczadów Zachodnich i Przedgórza Bieszczadzkiego. Jako ciekawostkę można podać, iż związek Ziemi Przemyskiej z Koroną Polską był w owym czasie silniejszy niż ... Księstwa Mazowieckiego. Mazowsze bowiem dopiero od 1351 r. stało się zaledwie lennem Korony Polskiej (z wyłączeniem lat 1370 - 1388, gdy było księstwem samodzielnym), a integralną część Polski zaczęło stanowić dopiero od 1526 r. A zatem przez te sto kilkadziesiąt lat Bieszczady pod względem przynależności państwowej były bardziej polskie niż ... Warszawa.
Stały Bywalec
